Bouwgrondstoffen op Rijksbegroting 2027

Op Prinsjesdag 2026 is de beschikbaarheid van bouwgrondstoffen voor het eerst expliciet opgenomen in de Rijksbegroting. In de IenW-begroting 2027 staat dat het ministerie beleidskeuzes uitwerkt om de beschikbaarheid van zand, grind en klei te borgen, nadat winningsbedrijven het tekort hadden gesignaleerd. Voor de keramische industrie, die afhankelijk is van lokale rivierklei, is dit een zeer belangrijk en positief signaal.

De passage staat in Artikel 13 Bodem en Ondergrond van de IenW-begroting. Daarin erkent het ministerie dat de voorraden achter ontgrondingsvergunningen de komende jaren kleiner worden, omdat nieuw vergunde wincapaciteit het verlies door aflopende vergunningen niet opvangt.

IenW werkt daarom beleidskeuzes uit die moeten borgen dat volop zand, grind en klei beschikbaar blijven, op een voor het water- en bodemsysteem verantwoorde manier.

Dit sluit direct aan bij de oproep die KNB samen met negen partnerorganisaties op 3 september uitbracht. De sector stelde daarin dat er voldoende zand, klei en grind aanwezig zijn, maar dat vergunningverlening 10 tot 15 jaar duurt en de huidige winningruimte tot circa 2030 reikt. De gezamenlijke vraag aan het Rijk: neem landelijke regie, geef provincies doorzettingskracht en weeg het maatschappelijke belang van bouwgrondstoffenwinning zwaarder.

Dat het Rijk de problematiek nu expliciet in de begroting opneemt, is een positieve eerste stap. De sector bracht de problematiek al in 2022 onder de aandacht, maar constateerde tot nu toe onvoldoende voortgang. Voor de keramische industrie is rivierklei een lokale, hoogwaardige grondstof voor baksteen, dakpannen en gevelbekleding en daarmee een randvoorwaarde voor woningbouw en infrastructuur. Verantwoord winnen hoort daarbij, met oog voor landschap, water en bodem.

De volgende stap is concreet: de beleidskeuzes moeten leiden tot daadwerkelijke doorbraken in vergunningverlening. 

Bron: Rijksbegroting 2027, XII Infrastructuur en Waterstaat, Artikel 13 Bodem en Ondergrond, p. 68 (rijksoverheid.nl); KNB, 3 september 2026.[knb-keramiek]